Biyoloji Dersi Öğretmeni Ayhan Aksoy'un Eğitim Sitesi

        Hücreyi koruyup dış etkenlerden izole eden yapı bildiğiniz gibi hücreyi saran bir zardır. Zar denilen yapı insan kulağına gayet basit bir yapı gibi gelsede bir hücre zarındaki yapılar bile insanı hayrete düşürmeye yetmektedir. Zarın yapısı temelde yağ ve protein moleküllerinden oluşur. Fakat buna ilave olarak zar üzerinde yardımcı birçok yapı vardır.
      Mesela zar üzerinde iyon ve molekül pompaları bulunur. Bu pompalar hücrenin dışındaki birçok maddeyi hücre içine transfer etmekle görevlidir. Bazı özelleşmiş proteinler ise zara homojen bir şekile dağılarak çeşitli fonksiyonlar üstlenmiştir."Seçici geçirgen" kelimesini sanıyoruzki ortaokuldan beri duymuşsunuzdur. Bir zar nasıl olurda bir maddenin gecişine izin verirken diğerinin gecişini durdurur?.Bu halen tam olarak açıklık kazanamamış fizyolojik bir durumdur.Yapılan araştırmalar, hücrenin zarının bile sanıldığından çok daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştur.

 

         Resimdede görüldüğü gibi zar başlı başına karmaşık bir yapıdır. Tabii resimde görünen şeklin zarın oldukca sadeleştirilmiş bir şekli olduğunuda belirtmek gerekir. Şekildeki mavi tabakalara dikkatle bakarsanız birçok molekülün sırt sırta vererek yanyana geldiğini farkedersiniz. Bu yapı yağ-protein kompleksinden oluşan zardır. Mavi tabakanın altında boşluk vardır.
        Bu boşluktan sonra ikinci bir zar gelir. Yukarıdaki zarın içinde sarı renkli yapılar "proteinler" dir. Bu proteinler silindir şekline benzerler ve içlerinden moleküller geçer. Gene yukarıdaki zarda kıl'a benzer yapılar görülmektedir. Bunlar ise "reseptör" lerdir. Hücre bu reseptörlerle bulunduğu ortamın kimyasal bir analizini yapar. Bu analize göre hangi maddeyi bünyesine alacağına karar verir. Tabii bu karar verme DNA kontrolünde olur. Alttaki zarda ise kıvrık kurdele şeklinde yapılar görülüyor (sarı, kırmızı, mavi, yeşil).Bu yapılar ise madde alışverişinde ve kimyasal reaksiyonlarda rol alan "enzim”lerdir. Bu enzimler zar için oldukça önemli görevleri üstlenmiştir.